{"id":50091,"date":"2020-12-28T16:18:18","date_gmt":"2020-12-28T15:18:18","guid":{"rendered":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/?p=50091"},"modified":"2023-04-13T11:15:16","modified_gmt":"2023-04-13T09:15:16","slug":"jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/","title":{"rendered":"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika?"},"content":{"rendered":"

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n

Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 13 czerwca 2019 r. o oznakowaniu produkt\u00f3w wytworzonych bez wykorzystania organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych jako wolnych od tych organizm\u00f3w (Dz. U. poz. 1401; dalej: ustawa Non-GMO), kt\u00f3ra zosta\u0142a om\u00f3wiona w moim tek\u015bcie Oznakowanie \u201ebez GMO\u201d i \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d. Informacje podstawowe<\/em>[1]<\/a>, <\/em>dnia 1 stycznia 2020 r. wesz\u0142o w \u017cycie nowe dobrowolne oznakowanie \u017cywno\u015bci b\u0105d\u017a paszy jako wolnej od GMO. W \u015bwietle ustawowej regulacji jako wolna od GMO mo\u017ce by\u0107 oznakowana:<\/p>\n

– \u017cywno\u015b\u0107 pochodzenia zwierz\u0119cego, kt\u00f3ra zosta\u0142a pozyskana ze zwierz\u0105t, w \u017cywieniu kt\u00f3rych w okresie karencji poprzedzaj\u0105cym jej pozyskanie nie by\u0142y stosowane pasze GMO;<\/p>\n

– \u017cywno\u015b\u0107 pochodzenia ro\u015blinnego, je\u017celi nie zawiera lub nie zosta\u0142a wyprodukowana z GMO pod warunkiem, \u017ce jest \u017cywno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zawiera odpowiedniki wpisane do unijnego rejestru \u017cywno\u015bci i paszy GMO;<\/p>\n

– pasze.<\/p>\n

Oznacza to, \u017ce jedynie te produkty, kt\u00f3re maj\u0105 swoje odpowiedniki genetycznie modyfikowane, a kt\u00f3re s\u0105 wolne od GMO, mog\u0105 zosta\u0107 tak oznakowane.<\/p>\n

W innym przypadku takie oznakowanie jest niedopuszczalne, poniewa\u017c informowanie o cesze posiadanej przez ca\u0142\u0105 kategori\u0119 produktu mog\u0142oby by\u0107 uznane za wprowadzanie konsumenta w b\u0142\u0105d, \u017ce jedynie konkretny ten produkt jest wolny od GMO, podczas gdy normalnie inne zawieraj\u0105 GMO. W praktyce takie oznaczenie jest dopuszczalne jedynie dla w\u0105skiej kategorii produkt\u00f3w, tj. bawe\u0142ny, kukurydzy, rzepaku, soi czy buraka cukrowego oraz \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego z zachowaniem odpowiedniego okresu karencji. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce co do zasady na produktach zawieraj\u0105cych GMO nale\u017cy umie\u015bci\u0107 informacj\u0119 o tym fakcie. Dlatego a contrario<\/em> \u017cywno\u015b\u0107 bez takiego oznakowania jest wolna od GMO. Jakie wi\u0119c uzasadnienie ma wprowadzenie takiego oznakowania? Co powinien zrobi\u0107 rolnik lub producent \u017cywno\u015bci, aby na swoim produkcie m\u00f3g\u0142 umie\u015bci\u0107 oznakowanie \u201ebez GMO\u201d albo \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d?<\/p>\n

<\/h1>\n

Wymogi do spe\u0142nienia do oznakowania \u017cywno\u015bci lub paszy jako wolnej od GMO<\/strong><\/p>\n

Ustawa nak\u0142ada wiele wymog\u00f3w na podmioty, kt\u00f3re chc\u0105 wprowadzi\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 lub pasz\u0119 oznakowan\u0105 jako woln\u0105 od GMO. Podmiot, kt\u00f3ry chce wprowadzi\u0107 na rynek nieopakowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 pochodzenia zwierz\u0119cego musi przeprowadzi\u0107 badania laboratoryjne na obecno\u015b\u0107 modyfikacji genetycznych w paszach, kt\u00f3rymi karmi zwierz\u0119ta. Nast\u0119pnie jest obowi\u0105zany przez okres dw\u00f3ch lat przechowywa\u0107 dokumenty pozwalaj\u0105ce na weryfikacj\u0119, czy podmiot spe\u0142nia warunki do oznakowania \u017cywno\u015bci jako wolnej od GMO oraz okre\u015blaj\u0105ce procedury opracowane na podstawie analizy zagro\u017cenia wyst\u0105pienia modyfikacji genetycznych, wskazuj\u0105ce cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pobierania pr\u00f3bek pasz.<\/p>\n

Podobna procedura zosta\u0142a przewidziana dla \u017cywno\u015bci pochodzenia ro\u015blinnego. Podmiot, wprowadzaj\u0105cy na rynek nieopakowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 pochodzenia ro\u015blinnego powinien przeprowadzi\u0107 badania laboratoryjne na obecno\u015b\u0107 modyfikacji genetycznych w tej \u017cywno\u015bci. Nast\u0119pnie jest zobowi\u0105zany przechowywa\u0107 badania laboratoryjne na obecno\u015b\u0107 modyfikacji genetycznych tej \u017cywno\u015bci przez okres dw\u00f3ch lat.<\/p>\n

Podmiot, kt\u00f3ry wprowadza na rynek pasz\u0119 oznakowan\u0105 jako woln\u0105 od GMO, musi przeprowadzi\u0107 badania laboratoryjne na obecno\u015b\u0107 modyfikacji genetycznych w tej paszy oraz przechowywa\u0107 przez 2 lata od wprowadzenia jej na rynek dokumenty pozwalaj\u0105ce na weryfikacj\u0119 czy pasza jest wolna od modyfikacji genetycznych. Wyj\u0105tek od zasady dotyczy \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego, \u017cywno\u015bci pochodzenia ro\u015blinnego oraz paszy, je\u017celi w wyniku przetworzenia nie jest mo\u017cliwe wykrycie obecno\u015bci modyfikacji genetycznej[2]<\/a>. Wtedy nie trzeba przeprowadza\u0107 bada\u0144 laboratoryjnych.<\/p>\n

Badania laboratoryjne, o kt\u00f3rych mowa powy\u017cej, nale\u017cy przeprowadzi\u0107 w laboratoriach akredytowanych zgodnie z norm\u0105 ISO 17025 \u201eOg\u00f3lne wymagania dotycz\u0105ce kompetencji laboratori\u00f3w badawczych i wzoruj\u0105cych\u201d[3]<\/a>. Jest to norma systemu zarz\u0105dzania jako\u015bci\u0105 opracowana w celu ujednolicenia wymaga\u0144 technicznych przeznaczonych dla laboratori\u00f3w technicznych. Wdro\u017cenie systemu ISO 17025 jest zako\u0144czone z\u0142o\u017ceniem wniosku do Polskiego Centrum Akredytacji, a nast\u0119pnie po wydaniu pozytywnej oceny, wydaniem akredytacji dla danego laboratorium. Na rynku istnieje wiele laboratori\u00f3w badawczych akredytowanych zgodnie z ISO 17025. Na stronie internetowej Polskiego Centrum Akredytacji mo\u017cna sprawdzi\u0107, czy dane laboratorium posiada omawian\u0105 akredytacj\u0119[4]<\/a>.<\/p>\n

<\/h1>\n

Ci\u0105g dalszy: kontrola<\/strong><\/p>\n

Po przeprowadzeniu bada\u0144 laboratoryjnych stwierdzaj\u0105cych brak obecno\u015bci organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie oraz po spe\u0142nieniu innych warunk\u00f3w, jak przechowywanie dokumentacji przez okres dw\u00f3ch lat, nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 kontroli. Kontrol\u0119 przestrzegania przepis\u00f3w przeprowadzaj\u0105 Inspekcja Jako\u015bci Handlowej Artyku\u0142\u00f3w Rolno-Spo\u017cywczych oraz Inspekcja Weterynaryjna. G\u0142\u00f3wny Inspektor Jako\u015bci Handlowej Artyku\u0142\u00f3w Rolno-Spo\u017cywczych wraz z G\u0142\u00f3wnym Lekarzem Weterynarii ustalaj\u0105 roczny program kontroli podmiot\u00f3w wprowadzaj\u0105cych \u017cywno\u015b\u0107 lub pasze oznakowane jako wolne od GMO, a nast\u0119pnie przedstawiaj\u0105 raport z przeprowadzonych kontroli ministrowi w\u0142a\u015bciwemu do spraw rynk\u00f3w rolnych.<\/p>\n

<\/h1>\n

\u017bywno\u015b\u0107 i pasza bez GMO wprowadzona na rynek przed wej\u015bciem w \u017cycie ustawy<\/strong><\/p>\n

Podmioty, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y na rynek \u017cywno\u015b\u0107 i pasz\u0119 z oznakowaniem na opakowaniu lub jako informacj\u0119 towarzysz\u0105c\u0105 produktowi nieopakowanemu odnosz\u0105cym si\u0119 do braku GMO, a kt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 wymog\u00f3w ustawy, mog\u0105 pozostawa\u0107 na rynku a\u017c do wyczerpania zapas\u00f3w nie d\u0142u\u017cej jednak ni\u017c przez okres dw\u00f3ch lat od wej\u015bcia w \u017cycie ustawy, a wi\u0119c do dnia 1 stycznia 2022 r.[5]<\/a> Z jednej strony, jest to okres optymalny, producenci powinni mie\u0107 okres przej\u015bciowy, aby m\u00f3c dostosowa\u0107 si\u0119 do nowych regulacji. Z drugiej jednak strony, przez okres dw\u00f3ch lat konsument b\u0119dzie zdezorientowany i nie b\u0119dzie wiedzia\u0142, czy dane oznakowanie jest zgodne z rozporz\u0105dzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi[6]<\/a>, czy jest to oznaczenie umieszczone na opakowaniu zgodnie z preferencjami producenta. Producenci, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 w tym okresie oznakowanie wolne od GMO na etykiecie, musz\u0105 stosowa\u0107 si\u0119 ju\u017c do przepis\u00f3w ustawy Non-GMO. Natomiast ci, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej wprowadzili takie oznakowanie, przed wej\u015bciem w \u017cycie nowych przepis\u00f3w, mieli du\u017c\u0105 swobod\u0119 przy umieszczaniu takiego oznakowania oraz jego wygl\u0105dzie. Wcze\u015bniej bowiem nie istnia\u0142y \u017cadne szczeg\u00f3\u0142owe wymogi odno\u015bnie do oznakowania \u017cywno\u015bci jako wolnej od GMO. Jedynymi wymogami by\u0142y te, kt\u00f3re wywodz\u0105 si\u0119 z zasad og\u00f3lnych, a wi\u0119c m.in. zakaz wprowadzania konsumenta w b\u0142\u0105d. Takie rozwi\u0105zanie – dwuletni okres przej\u015bciowy dla producent\u00f3w na dostosowanie si\u0119 do nowych przepis\u00f3w – budzi r\u00f3wnie\u017c w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie do przepis\u00f3w o nieuczciwej konkurencji. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 funkcjonowania w obrocie dw\u00f3ch podobnych oznacze\u0144 \u201ebez GMO\u201d mo\u017ce by\u0107 wprowadzaj\u0105cym w b\u0142\u0105d oznaczeniem towar\u00f3w[7]<\/a>.<\/p>\n

<\/h1>\n

Z jakimi innymi jeszcze przeszkodami mierzy si\u0119 drobny rolnik?<\/strong><\/p>\n

Przed uzyskaniem pozytywnych wynik\u00f3w bada\u0144 na brak obecno\u015bci GMO w produkcie, zebraniem potrzebnych dokument\u00f3w oraz przej\u015bciem kontroli dw\u00f3ch inspekcji nale\u017cy mie\u0107 na wzgl\u0119dzie fakt, \u017ce uprzednio trzeba dobrze zapozna\u0107 si\u0119 nie tylko z ustaw\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c z dwunastoma rozporz\u0105dzeniami unijnymi, o\u015bmioma ustawami polskimi i jedn\u0105 dyrektyw\u0105 unijn\u0105. Tyle bowiem odwo\u0142a\u0144 znajduje si\u0119 w zaledwie pi\u0119tnastu artyku\u0142ach ustawy Non-GMO. Liczba odwo\u0142a\u0144 sprawia, \u017ce akt jest ma\u0142o czytelny i wymaga znajomo\u015bci wielu skomplikowanych przepis\u00f3w, zar\u00f3wno prawa polskiego jak i unijnego. Do kosztu oznakowania produktu jako wolnego od GMO nale\u017cy wi\u0119c wliczy\u0107 koszty uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej wyja\u015bniaj\u0105cej z\u0142o\u017cone przepisy ustawy. A przecie\u017c takie oznakowanie mia\u0142o by\u0107 wyj\u015bciem naprzeciw potrzebom i interesom ma\u0142ych i \u015brednich producent\u00f3w artyku\u0142\u00f3w rolno-spo\u017cywczych, kt\u00f3rzy nieraz wygrywaj\u0105 pod wzgl\u0119dem jako\u015bci swoich produkt\u00f3w z du\u017cymi koncernami bazuj\u0105cymi niekiedy na wykorzystywaniu organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie.<\/p>\n

 <\/p>\n

Wysoki koszt wytwarzania produkt\u00f3w bez GMO<\/strong><\/p>\n

Wy\u015brubowane wymogi powoduj\u0105, \u017ce niewielu producent\u00f3w sta\u0107 na wprowadzenie oznakowania \u201ebez GMO\u201d albo \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d. W przypadku produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego szczeg\u00f3lnie kosztowny jest koszt paszy niezmodyfikowanej genetycznie stosowanej w karmieniu zwierz\u0105t w okresie karencji. Wed\u0142ug oficjalnych danych Komisji Europejskiej Unia Europejska importuje znaczne ilo\u015bci genetycznie zmodyfikowanych pasz[8]<\/a>. Unia potrzebuje rocznie 36 mln ton ekwiwalentu soi, przy czym sama produkuje jedynie 1,4 mln ton soi (niezmodyfikowanej genetycznie, gdy\u017c pasza GMO nie jest zatwierdzona do uprawy w UE). Importowane pasze pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie z pa\u0144stw trzecich, przede wszystkim z Brazylii, Argentyny, USA oraz Paragwaju, gdzie uprawa GMO jest szeroko rozpowszechniona \u2013 a\u017c 90 procent soi jest genetycznie modyfikowana. W UE wyst\u0119puj\u0105 niewielkie ilo\u015bci paszy niezmodyfikowanej genetycznie, jest ona droga (cena jest dwu-, trzykrotnie wy\u017csza), st\u0105d koszt wytworzenia produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego wolnego od GMO jest niezwykle wysoki. W takiej sytuacji drobny rolnik nie b\u0119dzie w stanie poradzi\u0107 sobie w konkurencji z du\u017cymi producentami \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

 <\/p>\n

Uzasadnienie ustawy: uporz\u0105dkowa\u0107 luk\u0119 w prawie <\/strong><\/p>\n

Wprowadzenie nowego dobrowolnego oznakowania \u017cywno\u015bci i paszy \u201ebez GMO\u201d oraz \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d ustawodawca uzasadnia potrzeb\u0105 uporz\u0105dkowania kwestii oznakowa\u0144, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y umieszczane na produkcie na zasadzie dowolno\u015bci, bez konieczno\u015bci spe\u0142niania okre\u015blonych i szczeg\u00f3\u0142owych wymog\u00f3w. Jedynymi warunkami by\u0142o umieszczenie informacji prawdziwych oraz takich, kt\u00f3re nie wprowadzaj\u0105 konsumenta w b\u0142\u0105d. Obecnie, opr\u00f3cz wprowadzenia okre\u015blonych warunk\u00f3w, producenci mog\u0105 umieszcza\u0107 na opakowaniu jedynie dwa okre\u015blone w rozporz\u0105dzeniu znaki graficzne z napisem \u201ebez GMO\u201d b\u0105d\u017a \u201ewyprodukowano bez stosowania GMO\u201d.<\/p>\n

 <\/strong><\/p>\n

Zostaje jeszcze mo\u017cliwo\u015b\u0107 handlu detalicznego\u2026<\/strong><\/p>\n

Drobni rolnicy od niedawna maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia rolniczego handlu detalicznego. Jest to forma dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zana z produkcj\u0105 i zbywaniem \u017cywno\u015bci przez rolnik\u00f3w wprowadzona do polskiego porz\u0105dku prawnego ustaw\u0105 z dnia 16 listopada 2016 r.[9]<\/a> oraz rozporz\u0105dzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r.[10]<\/a> Od dnia 1 stycznia 2019 r. do rolniczego handlu detalicznego maj\u0105 zastosowanie r\u00f3wnie\u017c przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2018 r.[11]<\/a>, kt\u00f3re zawieraj\u0105 rozwi\u0105zania legislacyjne u\u0142atwiaj\u0105ce produkcj\u0119 \u017cywno\u015bci i jej wprowadzanie na rynek przed podmioty dzia\u0142aj\u0105ce w tzw. kr\u00f3tkich \u0142a\u0144cuchach dostaw, w tym prowadz\u0105ce rolniczy handel detaliczny. W ramach rolniczego handlu detalicznego mo\u017cliwe jest m.in. przetw\u00f3rstwo i zbywanie wytworzonej \u017cywno\u015bci konsumentom ko\u0144cowym, jak r\u00f3wnie\u017c zbywanie \u017cywno\u015bci na rzecz zak\u0142ad\u00f3w z przeznaczeniem dla konsumenta ko\u0144cowego w tym sklep\u00f3w, restauracji, sto\u0142\u00f3wek i innych plac\u00f3wek o podobnym charakterze. \u017bywno\u015b\u0107 musi pochodzi\u0107 w ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci z w\u0142asnej uprawy, hodowli lub chowu, a sprzeda\u017c powinna odbywa\u0107 si\u0119 z zachowaniem limit\u00f3w przychod\u00f3w ustalonej do 40 000 z\u0142, o ile producent chce skorzysta\u0107 ze zwolnienia podatkowego. Natomiast, je\u015bli przekroczy ten limit, podatek dochodowy wynosi jedynie 2%.<\/p>\n

Do podstawowych wymaga\u0144 dla prowadzenia rolniczego handlu detalicznego nale\u017c\u0105 m.in.:<\/p>\n

– produkcja i zbywanie \u017cywno\u015bci nie mog\u0105 stanowi\u0107 zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci i wp\u0142ywa\u0107 niekorzystnie na zdrowie publiczne;<\/p>\n

– obowi\u0105zek dokumentowania ilo\u015bci zbywanej \u017cywno\u015bci;<\/p>\n

– nakaz oznakowania miejsca zbywania \u017cywno\u015bci konsumentowi finalnemu.<\/p>\n

Ponadto w miejscu zbywania \u017cywno\u015bci producent musi umie\u015bci\u0107 napis: \u201erolniczy handel detaliczny\u201d i powinien umie\u015bci\u0107 nast\u0119puj\u0105ce dane:<\/p>\n

– imi\u0119 i nazwisko albo nazw\u0119 i siedzib\u0119 podmiotu prowadz\u0105cego rolniczy handel detaliczny;<\/p>\n

– adres miejsca prowadzenia produkcji zbywanej \u017cywno\u015bci;<\/p>\n

– weterynaryjny numer identyfikacyjny podmiotu prowadz\u0105cego rolniczy handel detaliczny – w przypadku \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego i \u017cywno\u015bci z\u0142o\u017conej.<\/p>\n

 <\/p>\n

Podsumowanie i postulaty<\/strong><\/p>\n

Podsumowuj\u0105c, nowa, skomplikowana ustawa Non-GMO ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 odniesie\u0144 do innych akt\u00f3w prawnych, wprowadzi\u0142a do\u015b\u0107 wyg\u00f3rowane wymagania dla producent\u00f3w \u017cywno\u015bci. Musz\u0105 si\u0119 oni zmierzy\u0107 z do\u015b\u0107 kosztown\u0105 procedur\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 umie\u015bci\u0107 atrakcyjny z punktu widzenia marketingowego znak graficzny wolne od GMO. Podobnie alternatywa – jak\u0105 jest rolniczy handel detaliczny, kt\u00f3ry w za\u0142o\u017ceniu ma pom\u00f3c rolnikom w sprzeda\u017cy drobnych produkt\u00f3w w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci lokalnej znaj\u0105cej spos\u00f3b gospodarowania swoich s\u0105siad\u00f3w – mimo, \u017ce jest ciekawym rozwi\u0105zaniem, to jednak nie jest wolna od wad. Wynika to przede wszystkim z do\u015b\u0107 skrupulatnego wymogu dokumentacji zbywanej \u017cywno\u015bci (strach przed zgubieniem przys\u0142owiowego papierka) czy z obowi\u0105zku uzyskania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego. Dochodzi jeszcze obawa przeprowadzenia kontroli, kt\u00f3ra mo\u017ce wykaza\u0107 braki w dokumentacji, niekoniecznie wynikaj\u0105ce ze z\u0142ej woli rolnika, ale nios\u0105ca za sob\u0105 konsekwencje prawne.<\/p>\n

Pozostaje nam zatem postulowa\u0107 u\u0142atwienie procedur, np. poprzez dop\u0142aty do bada\u0144 laboratoryjnych na obecno\u015b\u0107 modyfikacji genetycznych dla drobnych rolnik\u00f3w. Warto r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107 uproszczenie tre\u015bci ustawy, kt\u00f3ra obecnie zawiera zbyt du\u017c\u0105 liczb\u0119 odwo\u0142a\u0144 do innych akt\u00f3w prawnych. Prostszy j\u0119zyk b\u0119dzie bardziej zrozumia\u0142y dla przeci\u0119tnego rolnika czy producenta. Odno\u015bnie do rolniczego handlu detalicznego – co do zasady idea ta jest s\u0142uszna, jednak kwota 40 000 z\u0142 zwolniona od podatku nie wydaje si\u0119 by\u0107 wysoka w stosunku do wymog\u00f3w pozwalaj\u0105cych zbywa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 konsumentom ko\u0144cowym. Warto by\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 zwi\u0119kszenie tej kwoty dwukrotnie, wtedy rzeczywi\u015bcie rolniczy handel detaliczny b\u0119dzie dobr\u0105 alternatyw\u0105 dla producent\u00f3w i rolnik\u00f3w i zach\u0119ci do legalizacji sprzeda\u017cy.<\/p>\n

Ciekawym i wartym rozwa\u017cenia rozwi\u0105zaniem by\u0142oby wprowadzenie uproszczonej procedury oznakowywania produkt\u00f3w wolnych od GMO sprzedawanych w ramach rolniczego handlu detalicznego, kt\u00f3re nie wymaga\u0142yby tak szerokiej dokumentacji dotycz\u0105cej braku obecno\u015bci organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie. Jedynie w razie kontroli uprawnione inspekcje mog\u0142yby weryfikowa\u0107 czy dany produkt jest faktycznie wolny od GMO. Wielu rolnik\u00f3w sprzedaj\u0105cych produkty \u017cywno\u015bciowe w ramach rolniczego handlu detalicznego produkuje bardzo zdrowe \u015brodki spo\u017cywcze. Uproszczona procedura oznaczania \u017cywno\u015bci wolnej od GMO by\u0142aby docenieniem ekologicznego gospodarowania i r\u00f3wnocze\u015bnie zach\u0119ci\u0142aby konsument\u00f3w do kupna takich produkt\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

[1]<\/a> Tekst jest dost\u0119pny w Internecie pod adresem: https:\/\/rolnictwo.osrodekanaliz.pl\/oznakowanie-bez-gmo-i-wyprodukowane-bez-stosowania-gmo-informacje-podstawowe\/<\/a>, dost\u0119p: 14.11.2020.<\/p>\n

[2]<\/a>  Zob. art. 7 ustawy Non-GMO.<\/p>\n

[3]<\/a> Norma ISO\/IEC 17025 \u201eOg\u00f3lne wymagania dotycz\u0105ce kompetencji laboratori\u00f3w badawczych i wzorcuj\u0105cych\u201d zosta\u0142a opracowana i opublikowana po raz pierwszy przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Organizacj\u0119 Normalizacyjn\u0105 ISO i Mi\u0119dzynarodow\u0105 Komisj\u0119 Elektrotechniczn\u0105 IEC w 1999 r. z my\u015bl\u0105 o laboratoriach rozwijaj\u0105cych swoje systemy jako\u015bci, administracyjne i techniczne, s\u0142u\u017c\u0105ce zarz\u0105dzaniu ich dzia\u0142alno\u015bci\u0105. Kolejn\u0105 edycj\u0105 niniejszego standardu by\u0142a norma wydana przez ISO\/IEC w 2005 r., kt\u00f3ra po 12 latach zosta\u0142a zast\u0105piona nowym wydaniem ISO\/IEC 17025:2017. Ju\u017c od pierwszego wydania wdro\u017cenie wymaga\u0144 tej normy umo\u017cliwia laboratorium uzyskanie akredytacji ISO 17025 (https:\/\/www.iso.org.pl\/uslugi-zarzadzania\/wdrazanie-systemow\/laboratoria-i-jednostki-inspekcyjne\/iso-17025\/<\/a>, dost\u0119p: 2.09.2020)<\/p>\n

[4]<\/a> https:\/\/www.pca.gov.pl\/akredytowane-podmioty\/akredytacje-aktywne\/laboratoria-badawcze\/<\/a>, dost\u0119p: 2.09.2020.<\/p>\n

[5]<\/a> Zob. art. 14 ustawy Non-GMO.<\/p>\n

[6]<\/a> Rozporz\u0105dzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2019 r. w sprawie znak\u00f3w graficznych, kt\u00f3re stosuje si\u0119 w celu oznakowania \u017cywno\u015bci i pasz jako wolnych od organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. poz. 2236).<\/p>\n

 <\/p>\n

[7]<\/a> E. Butkiewicz, Ustawa o produktach \u201ebez GMO\u201d niewolna od w\u0105tpliwo\u015bci<\/em>, http:\/\/www.codozasady.pl\/ustawa-o-produktach-bez-gmo-niewolna-od-watpliwosci\/<\/a>, dost\u0119p: 15.12.2020.<\/p>\n

[8]<\/a> Zestawienie informacji: Pytania i odpowiedzi dotycz\u0105ce polityki UE w zakresie GMO, https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/pl\/MEMO_15_4778<\/a>, dost\u0119p: 2.09.2020.<\/p>\n

[9]<\/a> Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie niekt\u00f3rych ustaw w celu u\u0142atwienia sprzeda\u017cy \u017cywno\u015bci przez rolnik\u00f3w (Dz. U. poz. 1961).<\/p>\n

[10]<\/a> Rozporz\u0105dzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilo\u015bci \u017cywno\u015bci zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania (Dz. U. poz. 2159).<\/p>\n

[11]<\/a> Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niekt\u00f3rych ustaw w celu u\u0142atwienia sprzeda\u017cy \u017cywno\u015bci przez rolnik\u00f3w do sklep\u00f3w i restauracji (Dz. U. poz. 2242).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wprowadzenie Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 13 czerwca 2019 r. o oznakowaniu produkt\u00f3w wytworzonych bez wykorzystania organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych jako wolnych od tych organizm\u00f3w (Dz. U. poz. 1401; dalej: ustawa Non-GMO), kt\u00f3ra zosta\u0142a om\u00f3wiona w moim tek\u015bcie Oznakowanie \u201ebez GMO\u201d i \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d. Informacje podstawowe[1], dnia 1 stycznia 2020 r. wesz\u0142o w \u017cycie nowe dobrowolne […]<\/p>","protected":false},"author":10,"featured_media":50288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[71,72],"coauthors":[76],"class_list":["post-50091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analizy","tag-gmo","tag-znakowanie-zywnosci"],"acf":[],"yoast_head":"\nJak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wprowadzenie Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 13 czerwca 2019 r. o oznakowaniu produkt\u00f3w wytworzonych bez wykorzystania organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych jako wolnych od tych organizm\u00f3w (Dz. U. poz. 1401; dalej: ustawa Non-GMO), kt\u00f3ra zosta\u0142a om\u00f3wiona w moim tek\u015bcie Oznakowanie \u201ebez GMO\u201d i \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d. Informacje podstawowe[1], dnia 1 stycznia 2020 r. wesz\u0142o w \u017cycie nowe dobrowolne […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"O\u015brodek Analiz Cegielskiego\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-28T15:18:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-13T09:15:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/no-gmo-min-scaled-e1610559400553.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1107\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"OAC\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"OAC\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/\",\"url\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/\",\"name\":\"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-12-28T15:18:18+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-13T09:15:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/b3199611536756235f9bb637ca48e54b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/\",\"name\":\"O\u015brodek Analiz Cegielskiego\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/b3199611536756235f9bb637ca48e54b\",\"name\":\"OAC\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/image\/a0c08868c325cd9a3762978010ed008e\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80f22b0953191f450f8ea8bddb4ed2b7a2e6fe5597cbf96dbfa4aa6c050a9ccf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80f22b0953191f450f8ea8bddb4ed2b7a2e6fe5597cbf96dbfa4aa6c050a9ccf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"OAC\"},\"url\":\"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/author\/oac\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego","og_description":"Wprowadzenie Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 13 czerwca 2019 r. o oznakowaniu produkt\u00f3w wytworzonych bez wykorzystania organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych jako wolnych od tych organizm\u00f3w (Dz. U. poz. 1401; dalej: ustawa Non-GMO), kt\u00f3ra zosta\u0142a om\u00f3wiona w moim tek\u015bcie Oznakowanie \u201ebez GMO\u201d i \u201ewyprodukowane bez stosowania GMO\u201d. Informacje podstawowe[1], dnia 1 stycznia 2020 r. wesz\u0142o w \u017cycie nowe dobrowolne […]","og_url":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/","og_site_name":"O\u015brodek Analiz Cegielskiego","article_published_time":"2020-12-28T15:18:18+00:00","article_modified_time":"2023-04-13T09:15:16+00:00","og_image":[{"width":1660,"height":1107,"url":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/no-gmo-min-scaled-e1610559400553.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"OAC","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"OAC","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/","url":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/","name":"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika? - O\u015brodek Analiz Cegielskiego","isPartOf":{"@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#website"},"datePublished":"2020-12-28T15:18:18+00:00","dateModified":"2023-04-13T09:15:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/b3199611536756235f9bb637ca48e54b"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/jak-wyglada-znak-bez-gmo-i-wytworzone-bez-stosowania-gmo-z-punktu-widzenia-drobnego-rolnika\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak wygl\u0105da znak \u201ebez GMO\u201d i \u201ewytworzone bez stosowania GMO\u201d z punktu widzenia drobnego rolnika?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/","name":"O\u015brodek Analiz Cegielskiego","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/b3199611536756235f9bb637ca48e54b","name":"OAC","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/#\/schema\/person\/image\/a0c08868c325cd9a3762978010ed008e","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80f22b0953191f450f8ea8bddb4ed2b7a2e6fe5597cbf96dbfa4aa6c050a9ccf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80f22b0953191f450f8ea8bddb4ed2b7a2e6fe5597cbf96dbfa4aa6c050a9ccf?s=96&d=mm&r=g","caption":"OAC"},"url":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/author\/oac\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50091"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50549,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50091\/revisions\/50549"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50091"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/osrodekanaliz.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=50091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}